Pokolenie Beta odczuje skutki zmian klimatu znacznie mocniej niż ich pradziadkowie

Termometry w Słubicach 28 czerwca 2026 roku pokazały 40,5 °C – to najwyższa temperatura, jaką kiedykolwiek zarejestrowano w Polsce. Ten fakt dobrze podsumowuje mijające lato, które upałami dało się we znaki nie tylko mieszkańcom naszego kraju, ale całej planety. Bezprecedensowa liczba dusznych, tropikalnych nocy, uprawy spalone przez słońce oraz pożary trawiące Hiszpanię i Francję – to jedynie fragment skutków postępujących zmian klimatu. Perspektywy nie są obiecujące, bo jak wynika z nowych analiz, osoby urodzone po 2025 roku będą narażone na warunki sprzyjające pożarom niemal dwa razy częściej niż ich pradziadkowie.

Pokolenie Beta odczuje realne konsekwencje klimatycznych zaniedbań

Osoby przychodzące na świat w latach 2025–2039, określane jako Pokolenie Beta, mają powody, by w przyszłości mieć do swoich przodków spore pretensje. Tak przynajmniej wynika z analizy przygotowanej przez zespół z Vrije Universiteit Brussel, który zbadał, jak postępujące ocieplenie wpłynie na warunki pożarowe w trakcie życia różnych generacji. Rezultaty nie dają powodów do spokoju – jeśli tempo zmian klimatu nie zwolni, dzieci rodzące się obecnie będą doświadczać ekstremalnej pogody sprzyjającej pożarom o 84 proc. częściej niż ludzie urodzeni w 1950 roku.

Pożary nękające regularnie kraje leżące nad Morzem Śródziemnym mają konkretne przyczyny – rozwijają się tam, gdzie panuje wysoka temperatura, długotrwała susza i silny wiatr. Ponad półtora wieku spalania paliw kopalnych oraz nieustanna dewastacja środowiska naturalnego podniosły średnią temperaturę na Ziemi o 1,4°C. To w połączeniu z pozostałymi czynnikami zmienia nie tylko obszar śródziemnomorski, lecz również Europę Środkową, w potencjalne ognisko zapalne. Nasz kontynent ociepla się dwa razy szybciej niż wynosi globalna średnia, a to właśnie przedstawiciele Pokolenia Beta poniosą główny ciężar tych zmian.

Naukowcy liczyli dni ryzyka, nie same pożary

Te konkretne wyliczenia nie są przypadkowe. Zespół badawczy z Vrije Universiteit Brussel nie próbował zgadywać, ile pożarów wybuchnie w nadchodzących dekadach – skupił się na liczbie dni, w których warunki pogodowe będą sprzyjać ich powstawaniu, w odniesieniu do różnych roczników. W tym celu naukowcy zestawili dane demograficzne z rezultatami globalnych modeli klimatu, przyjmując jako punkt odniesienia okres 1985–2014. Dzień uznawano za ekstremalny, gdy warunki w danym regionie były gorsze niż w najgorszych 5 proc. dni z tego trzydziestoletniego okresu. Na tej podstawie przeanalizowano 21 różnych scenariuszy ocieplenia – od 1,5°C do 3,5°C do końca XXI wieku, co odpowiada rozpiętości od najbardziej optymistycznego do najbardziej pesymistycznego wariantu.

Wynik 84 proc. odnosi się do sytuacji, w jakiej znajdziemy się, jeśli obecna polityka klimatyczna pozostanie niezmieniona – prowadzi ona do wzrostu temperatury o około 2,6°C. Aż 86 proc. tego wzrostu ryzyka tłumaczą same zmiany klimatyczne, a pozostałe 14 proc. wynika z wydłużającej się średniej długości życia. Licząc całościowo, dziecko urodzone w Europie w 2025 roku przeżyje o trzy lata więcej w warunkach ekstremalnej pogody pożarowej niż osoba urodzona w 1950 roku, a w rejonie Morza Śródziemnego różnica sięgnie nawet pięciu lat względem pokolenia baby boomers.

Rosa Pietroiusti, autorka prowadząca badanie, podkreśla, że sama ekstremalna pogoda nie wystarczy, by pożar wybuchł – jest jednak warunkiem, który znacząco zwiększa ryzyko.

Zwiększa jednak ryzyko zapłonu, szybkiego rozprzestrzeniania się ognia i problemów z jego opanowaniem – mieliśmy okazję obserwować to w trakcie tegorocznych pożarów we Francji i Hiszpanii.

Rosa Pietroiusti, główna autorka badania

Naukowcy sprawdzili też scenariusz optymistyczny – gdyby udało się utrzymać wzrost temperatury na poziomie 1,5°C, dzieci urodzone w 2025 roku doświadczyłyby o 1,3 roku mniej ekstremalnej pogody pożarowej w porównaniu z prognozą wynikającą z obecnej polityki klimatycznej. Kłopot w tym, że według badaczy ten cel może okazać się niemożliwy do zrealizowania już w perspektywie najbliższych kilku lat.