Zwolnienia pod dyktando AI okazują się błędem – ponad połowa firm chce cofnąć decyzje

Firma analityczna Forrester opublikowała wyniki badania, z którego wynika, że aż 55 procent pracodawców przyznaje się do żalu po podjęciu decyzji o zwolnieniach uzasadnianych wdrożeniem sztucznej inteligencji. Analitycy szacują, że co druga taka redukcja etatów zostanie w praktyce po cichu odwołana. Osoby, które wracają do firmy, nie mogą jednak liczyć na powrót na poprzednich warunkach – czeka je zwykle model outsourcingowy albo znacznie skromniejsza pensja.

Raport Forrester odsłania trudną prawdę o pochopnym stawianiu algorytmów w miejsce ludzi. Wiele organizacji zwalniało pracowników w nadziei na szybkie korzyści z automatyzacji, jednak ponad połowa z nich ocenia dziś tę decyzję jako błąd. Odzyskanie stanowiska przez zwolnionego wcale nie oznacza jego pełnej wygranej – praca wraca najczęściej jako zlecenie realizowane przez zagraniczny outsourcing albo za wynagrodzenie znacznie niższe niż wcześniej. W efekcie koszty rynkowej korekty obciążają głównie samych pracowników, nie firmy, które podjęły ryzykowną decyzję. Znajduje to odzwierciedlenie w nastrojach społecznych – sondaż Reuters Ipsos wskazuje, że 53 procent Amerykanów boi się utraty zatrudnienia z powodu technologii algorytmicznych. Identyczny odsetek osób pracujących, jak podaje raport Software Finder z 2026 roku, martwi się, że nowe narzędzia cyfrowe zepchną ich rolę w firmie na margines.

Brak planu dla ludzi w rozpisanych projektach

Specjaliści podkreślają wyraźną dziurę w sposobie wprowadzania nowych technologii do organizacji. Jackie Swanson, analityk Gartnera, zauważa, że firmy powszechnie planują samą technologię, zapominając o przygotowaniu strony kadrowej. Jej zdaniem prawie żadne przedsiębiorstwo nie ma realnego planu, który uwzględniałby wpływ nowych narzędzi na ludzi, tempo pracy czy wychowanie przyszłych liderów.

Niemal żadna organizacja nie posiada rzetelnego planu uwzględniającego wpływ technologii na ludzi, tempo pracy oraz rozwój przyszłych liderów.

Jackie Swanson, Gartner

Niektóre firmy same próbują wypracować sposoby na ten problem, działając niejako od dołu organizacji. Dyrektor do spraw technologii w Ironclad prowadzi własne szkolenia wewnętrzne dla zespołu, a producent syropów Torani od ponad stu lat trzyma się zasady niezwalniania ludzi. W Superhuman z kolei zespoły same decydują, jakich narzędzi używają w pracy, dzięki czemu nie ma odgórnego nacisku na konkretne rozwiązanie i nie rodzą się obawy, że chodzi tylko o cięcie kosztów personalnych.

Podczas gdy w Stanach Zjednoczonych toczy się dyskusja o obowiązku informowania pracowników o zmianach, Europa idzie w stronę twardych przepisów prawnych. Nowelizacja dyrektywy 2025/2450, którą kraje członkowskie muszą wdrożyć do swojego prawa do 1 stycznia 2028 roku, zmieni zasady działania Europejskich Rad Zakładowych. Nowe regulacje nałożą na pracodawców obowiązek prowadzenia konsultacji z pracownikami na odpowiednio wczesnym etapie, tak by można było ocenić konsekwencje decyzji restrukturyzacyjnych przed ich wdrożeniem. Firmy, które nie dopełnią tego obowiązku, mogą liczyć się z wysokimi karami finansowymi, uzależnionymi od wielkości ich obrotów. Ma to szczególne znaczenie w momencie, gdy takie giganty jak Meta redukują tysiące stanowisk, jednocześnie przeznaczając ogromne środki na rozwój infrastruktury obliczeniowej.