Nowy Komitet ds. Cyfryzacji zdecyduje o publicznych inwestycjach IT powyżej 5 mln zł

O nowelizacji ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, powoływaniu pełnomocników ds. informatyzacji w resortach oraz powstaniu Komitetu ds. cyfryzacji rozmawiamy z dr Dariuszem Standerskim, wiceministrem cyfryzacji. Nowy komitet ma koordynować publiczne przedsięwzięcia informatyczne i zatwierdzać te, których wartość przekracza 5 mln zł.

Co zmieniła ustawa o informatyzacji podmiotów publicznych, podpisana niedawno przez Prezydenta?

Jak podkreśla wiceminister, choć temat nie wzbudził szerokiego zainteresowania, skala zmian jest ogromna. Ustawa daje podstawę prawną do utworzenia Komitetu ds. cyfryzacji, który przejmie ocenę wszystkich znaczących inwestycji cyfrowych realizowanych przez administrację centralną. Nowe reguły objmą projekty o wartości powyżej 5 mln zł, a także każde przedsięwzięcie finansowane ze środków unijnych – wszystkie będą wymagały zgody Komitetu.

Standerski zwraca uwagę, że każdy taki projekt, zanim ruszy, przejdzie ocenę Rady Architektury. Rada zweryfikuje, czy zapewniona jest interoperacyjność, czy inicjatywa odpowiada zasadom Architektury Informacyjnej Państwa oraz czy nie dochodzi do podwójnego finansowania tych samych rozwiązań. Sprawdzone zostanie również, czy nowy system faktycznie wprowadza nowe funkcjonalności, a nie generuje dodatkowych utrudnień, oraz czy współpracuje z już istniejącymi systemami publicznymi.

Komitet ds. cyfryzacji będzie rozpatrywał wszystkie, duże inwestycje cyfrowe w administracji centralnej. Dotyczyć to będzie projektów przekraczających pułap 5 mln zł oraz wszystkich finansowanych z funduszy unijnych.

dr Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji

Wiceminister zapowiada, że dzięki nowym regułom wydatkowanie pieniędzy na IT stanie się bardziej uporządkowane, a tworzone systemy będą wzajemnie się komunikować. Obecnie, jak zaznacza, korzystanie z różnych inwestycji poszczególnych ministerstw wymaga często zakładania wielu odrębnych kont – i to ma się zmienić.

Jak ustawa wpływa na strategię cyfryzacji polskiej administracji?

Nowe przepisy dają podstawę prawną do wdrożenia Strategii Cyfryzacji Polski do 2035 roku, której projekt zaprezentowano w październiku 2024 roku. Teraz dokument będzie mógł zostać przyjęty formalnie jako strategia rządowa.

W jaki sposób będzie działał Komitet do spraw cyfryzacji?

W każdym ministerstwie zostanie wyznaczony pełnomocnik ds. informatyzacji, odpowiedzialny za procesy cyfryzacyjne w swoim obszarze. Ma on funkcjonować jako jedyny punkt kontaktowy, co – według Standerskiego – istotnie zmienia organizację pracy i buduje pamięć instytucjonalną wewnątrz danej jednostki, ułatwiając zarządzanie cyfryzacją administracji.

Każdy, duży projekt w publicu – jeszcze przed rozpoczęciem – będzie musiał zostać oceniony przez Radę Architektury. Sprawdzi ona, czy projekt gwarantuje interoperacyjność, jest zgodny z zasadami Architektury Informacyjnej Państwa i czy nie wydajemy pieniędzy dwa razy na to samo.

dr Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji

Pełnomocnik ds. informatyzacji stanie się swego rodzaju „resortowym” CIO?

Wiceminister przyznaje, że takie porównanie jest zasadne. Pełnomocnicy zasiądą także w Komitecie ds. cyfryzacji i będą mieli mandat do reprezentowania swojego ministerstwa. Ustalenia podjęte podczas posiedzeń komitetu trafią do protokołu i będą traktowane jako oficjalne stanowisko danego resortu, co – jak podkreśla Standerski – przenosi koordynację działań cyfryzacyjnych na zupełnie nowy poziom w porównaniu z dotychczasową praktyką.

Najważniejsze rozwiązania wprowadzone w nowelizacji ustawy o informatyzacji

1. Ustawa wprowadza definicję Architektury Informacyjnej Państwa (AIP) – metody strategicznego zarządzania budową, rozwojem i utrzymaniem systemów oraz zasobów informacyjnych państwa, mającej na celu stworzenie sprawnego systemu informacyjnego świadczącego usługi obywatelom i firmom przy zachowaniu wysokiej jakości i optymalnych kosztów.
2. Wprowadzone zostają regulacje dotyczące interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych, elektronicznej wymiany informacji oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych.
3. Powstaje Komitet do spraw Cyfryzacji, który zastąpi obecny Komitet Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji – nowa jednostka ma koordynować działania i przyspieszać podejmowanie decyzji dotyczących cyfryzacji kraju.
4. Minister Cyfryzacji przygotuje Strategię Informatyzacji Państwa – kompleksowy, długoterminowy dokument wyznaczający wieloletnią perspektywę rozwoju informatyzacji Polski oraz spójną wizję cyfryzacji i racjonalnego wykorzystania środków budżetowych i unijnych.
5. Minister Cyfryzacji będzie przeprowadzał inwentaryzację systemów teleinformatycznych za pomocą Systemu Inwentaryzacji Systemów Teleinformatycznych (SIST), w którym gromadzone będą informacje o istniejących i planowanych rejestrach publicznych, systemach teleinformatycznych oraz podstawach prawnych ich prowadzenia.
6. Nowe przepisy realizują tzw. kamień milowy Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Źródło: ITwiz