Ministerstwo Cyfryzacji chce miliarda euro na kwantowy skok Polski do 2035 roku

Ministerstwo Cyfryzacji skierowało do konsultacji publicznych dokument nakreślający kierunki polityki wobec technologii kwantowych. Zgodnie z zapowiedziami, do 2035 roku państwo miałoby przeznaczyć na ten cel co najmniej 1 mld euro w ramach spójnie prowadzonych działań, co ma pomóc Polsce zdobyć czołową pozycję wśród europejskich krajów rozwijających kwantowe technologie.

Zaproponowany przez resort harmonogram dzieli się na trzy etapy rozłożone na najbliższą dekadę: najpierw ma nastąpić szybkie uporządkowanie działań i stworzenie fundamentów, następnie rozbudowa infrastruktury wraz z projektami demonstracyjnymi, a na koniec – wprowadzanie rozwiązań na rynek i ugruntowanie roli Polski jako jednego z ważniejszych graczy europejskiego ekosystemu kwantowego.

Zgodnie z założeniami dokumentu, jeszcze w 2025 roku kraj powinien zdefiniować obszary, na których warto się skoncentrować, opierając wybór na już posiadanych kompetencjach i możliwościach gospodarczych. Wśród rekomendowanych kierunków znalazły się:

• obliczenia kwantowe: algorytmika kwantowa, oprogramowanie kwantowe, infrastruktura obliczeniowa
• infrastruktura kwantowa: inżynieria kwantowa, elektroniczne systemy sterowania, metrologia kwantowa
• komunikacja: kwantowa dystrybucja klucza, kryptografia kwantowa i postkwantowa
• sensoryka i metrologia: czujniki, grawimetria kwantowa

Dokument zamieszczony na stronach ministerstwa będzie konsultowany do 30 września 2025 roku. Swoje uwagi i sugestie mogą przesyłać zarówno uczelnie i instytuty naukowe, jak i firmy, organizacje pozarządowe oraz każdy, kto interesuje się tematyką kwantową w Polsce.

Rozwój technologii kwantowych to szansa dla bezpieczeństwa państwa i nowoczesnej gospodarki. Dlatego przedstawiamy dziś założenia polityki kwantowej i otwieramy szerokie konsultacje. Chcemy, aby głos naukowców, biznesu i obywateli pomógł nam wypracować rozwiązania, które będą odpowiadać na wyzwania przyszłości

Dariusz Standerski, sekretarz stanu w Ministerstwie Cyfryzacji

Zalążki ekosystemu

Autorzy opracowania oceniają, że w Polsce istnieją już pierwsze elementy krajowego ekosystemu kwantowego. Obejmuje on infrastrukturę – między innymi sieć PIONIER-Q oraz punkty obliczeniowe działające w PCSS, CEZAMAT, Cyfronet AGH i WCSS – a także zaplecze kadrowe i naukowe, reprezentowane przez zespoły badawcze z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, AGH, IFT PAN, IITiS PAN, CEZAMAT, UMK oraz WAT. Do tego dochodzą inicjatywy biznesowe, czyli startupy i spin-offy, oraz organizacje wspierające rozwój branży, takie jak Klaster Q, Komitet Technologii Kwantowych, Fundacja Quantum AI, Women in Quantum PL czy QPoland.

W dokumencie wymieniono zarówno mocne, jak i słabe strony polskiego ekosystemu. Do atutów zaliczono:

• kompetencje teoretyczne w matematyce, kryptografii, informatyce, fizyce, algorytmice i fizyce teoretycznej
• testową infrastrukturę sieciową i obliczeniową
• udział w projektach międzynarodowych (QuantERA, EuroQCI, EuroHPC JU), zapewniający dostęp do badań i know-how
• rozwijający się ekosystem firm i spin-offów

Za słabości uznano natomiast:

• niski poziom finansowania nauki i wdrożeń, brak stabilnej ścieżki budżetowej
• rozproszenie inicjatyw między instytucjami
• brak systemowej ścieżki kształcenia na uczelniach
• niedostateczne powiązanie nauki z przemysłem, brak projektów pilotażowych i rynku odbiorców
• brak formalnie uchwalonej polityki krajowej

Trzy fazy budowy polskiej pozycji w świecie technologii kwantowych

W projekcie zarysowano cele, jakie Polska ma osiągnąć do 2035 roku. Autorzy dokumentu wymieniają wśród nich:

• Budowę kwantowej suwerenności technologicznej
• Rozwinięcie zintegrowanego ekosystemu opartego na współpracy między uczelniami, instytutami badawczymi, sektorem publicznym i prywatnym
• Trwałe włączenie Polski w ekosystem globalny jako partnera współtworzącego
• Wypromowanie "Polskiej Szkoły Kwantowej"
• Wsparcie badań naukowych (podstawowych i aplikacyjnych) i ich powiązanie z przemysłem
• Wdrożenie bezpiecznej komunikacji kwantowej (QKD) i postkwantowej kryptografii (PQC) w systemach cywilnych i wojskowych
• Wypracowanie przewag w kryptografii kwantowej i postkwantowej, algorytmach hybrydowych, komunikacji kwantowej, sensoryce i metrologii kwantowej oraz sprzętowych infrastrukturach kwantowych
• Zapewnienie odpowiednich warunków do kształcenia kadr
• Zapewnienie powszechnego dostępu do technologii kwantowych i udziału grup niedoreprezentowanych, w tym kobiet
• Zapewnienie spójności z działaniami na poziomie Unii Europejskiej

Realizacja tych celów została rozłożona na trzy okresy. W latach 2025-2027 przewidziano przeprowadzenie inwentaryzacji ekosystemu, uruchomienie mechanizmów dofinansowania, programy pilotażowe, rozbudowę infrastruktury oraz wdrożenie kryptografii postkwantowej (PQC). W okresie 2028-2030 planowana jest dalsza rozbudowa sieci, uruchomienie demonstratorów technologicznych, ukształtowanie pełnego ekosystemu oraz jego integracja z łańcuchem wartości. Ostatni etap, przypadający na lata 2031-2035, ma przynieść komercjalizację wypracowanych rozwiązań i uczynić z Polski jednego z głównych graczy na europejskiej scenie kwantowej.

Za koordynację całej polityki ma odpowiadać nowo powołany ośrodek międzyresortowy, w którym kluczową rolę odegra Ministerstwo Cyfryzacji. Dokument ma być weryfikowany nie rzadziej niż raz na dwa lata.

1 mld euro w ciągu dekady ze środków publicznych

W dokumencie znalazła się rekomendacja minimalnego pułapu wydatków publicznych, który w ciągu dziesięciu lat ma wynieść 1 mld euro. Środki te mają zasilić kształcenie specjalistów, budowę infrastruktury testowej i badawczej, granty, wsparcie dla wdrożeń oraz działania popularyzujące tematykę kwantową. Publiczne finansowanie ma być uzupełniane kapitałem prywatnym, a także powiązane z funduszami przewidzianymi na strategię kosmiczną i obronną, ze względu na technologie o zastosowaniu podwójnym.

Strategia zakłada, że wdrażanie algorytmów postkwantowych (PQC) w administracji publicznej oraz kluczowych branżach gospodarki powinno nastąpić w trybie pilnym, najpóźniej do 2030 roku, zgodnie z wytycznymi obowiązującymi na poziomie międzynarodowym. Krajowe systemy certyfikacji cyberbezpieczeństwa mają zostać rozszerzone o procedury walidujące odporność rozwiązań na ataki kwantowe, a jednocześnie zachęcać do projektowania i produkcji kluczowych elementów infrastruktury kwantowej na terenie Polski lub Unii Europejskiej.

Jeśli chodzi o infrastrukturę, dokument podkreśla potrzebę jej rozwoju z myślą o "suwerenności technologicznej" kraju. Wśród rekomendacji znalazły się: rozbudowa sieci PIONIER-Q ze szczególnym uwzględnieniem połączeń transgranicznych i zgodności z EuroQCI, opracowanie strategii dostępu do mocy obliczeniowej komputerów kwantowych (obejmującej zakup gotowych maszyn, korzystanie z chmury oraz budowę własnych jednostek), przypisanie ról poszczególnym węzłom obliczeniowym, a także uruchomienie laboratoriów zajmujących się precyzyjnym pomiarem czasu i sensoryką kwantową.

Dokument zakłada również, że Polska powinna aktywnie angażować się w międzynarodową wymianę wiedzy, niejednokrotnie obejmując rolę lidera lub koordynatora działań. Wśród proponowanych kierunków wymieniono ścisłe powiązanie z inicjatywami unijnymi i globalnymi, takimi jak EuroHPC czy Quantum Flagship, budowę silniejszych konsorcjów regionalnych oraz rozwijanie współpracy dwustronnej z innymi krajami.

Osobny zestaw rekomendacji dotyczy wspierania biznesu – mowa tu o uruchomieniu programu inkubacji startupów, pomocy dla spin-offów i pilotaży branżowych, wprowadzeniu ulg podatkowych dla firm i inwestorów, utworzeniu tzw. doliny kwantowej, mapowaniu software house'ów oraz priorytetowym traktowaniu sektorów istotnych dla bezpieczeństwa i gospodarki kraju.

Kolejny blok postulatów odnosi się do rozwoju talentów. Zaleca się poszerzenie oferty edukacyjnej uczelni, tworzenie interdyscyplinarnych kierunków studiów, na przykład z zakresu inżynierii kwantowej, powstanie laboratoriów testowych oraz programów stypendialnych i szkoleniowych skierowanych do pracowników przemysłu i administracji. Projekt przewiduje też wprowadzenie zagadnień związanych z technologiami kwantowymi do programu szkół średnich oraz osiągnięcie 30-procentowego udziału kobiet zarówno w branży, jak i wśród osób z doktoratem w dziedzinach kwantowych.

Źródło: ITwiz