Nowy numer Programisty: ESP-NOW, lokalne AI i architektura ECS w grach

Najnowsze wydanie miesięcznika Programista, oznaczone jako numer 4/2026 (125) i przypisane do okresu październik-listopad, trafiło już do sprzedaży. Pismo można zamówić w prenumeracie, a subskrybenci wersji papierowej otrzymują dodatkowo komplet wydań elektronicznych w formatach PDF, EPUB, MOBI oraz AZW3.

W bieżącym numerze redakcja porusza między innymi temat komunikatora Discord, który zadebiutował w maju 2015 roku. Aplikację stworzyła amerykańska firma Hammer & Chisel, założona przez Jasona Citrona oraz Stana Vishnevsky'ego - spółka ta funkcjonuje dziś pod nazwą Discord Inc. Twórcy zaprojektowali narzędzie z myślą o graczach, którzy potrzebowali wygodnej formy komunikacji głosowej podczas rozgrywki, licząc na to, że stanie się ono prostszą propozycją niż popularne wcześniej Skype czy TeamSpeak.

Lokalne modele AI zamiast płatnych usług

Jeden z artykułów mierzy się z pytaniem, czy da się zrezygnować z komercyjnych rozwiązań sztucznej inteligencji na rzecz modeli uruchamianych lokalnie. Autor nawiązuje żartobliwie do prawa nagłówków Betteridge'a, po czym zaskakuje twierdzącą odpowiedzią.

Tak, można. Nie w absolutnie wszystkim -- do trudniejszych zadań wciąż używam płatnego Claude'a -- ale w tym artykule przedstawię sposób, w jaki z powodzeniem wykorzystuję lokalnie serwowany model w życiu codziennym, a także jego ograni

autor artykułu w Programiście

ESP-NOW w praktyce - drugi tekst o dronach

Kolejny materiał tłumaczy działanie bezprzewodowego protokołu ESP-NOW, opisując jego budowę, sposób konfiguracji oraz zastosowanie przy sterowaniu dronem. To już druga publikacja w cyklu poświęconym tematyce dronów - poprzednia, zamieszczona w numerze 6/2025 Programisty, dotyczyła sposobów ustalania orientacji drona w przestrzeni.

Architektura ECS pod lupą

Redakcja przygląda się też wzorcowi Entity-Component-System (ECS), często przywoływanemu przy okazji premier gier klasy AAAA opartych na kolejnych wersjach silnika Unreal. Marketingowe zapowiedzi zwykle sugerują, że nowa architektura software w połączeniu z mocnym sprzętem pozwoli wyświetlać ogromne ilości obiektów bez utraty płynności. Autor artykułu studzi ten entuzjazm, wskazując, że sam wzorzec ECS niczego automatycznie nie przyspiesza - o realnym zysku wydajnościowym decyduje sposób rozmieszczenia danych w pamięci oraz to, czy limitem staje się procesor. Tekst wyjaśnia, czym ECS jest w codziennej pracy, jak silniki gier organizują komponenty i systemy oraz kiedy warto zrezygnować z tego podejścia.

Logika łącząca się z sieciami neuronowymi

W numerze pojawia się także artykuł o Neuro-Symbolic AI, czyli podejściu łączącym klasyczną logikę symboliczną z sieciami neuronowymi. Autor tekstu opowiada przy tej okazji o swoim zainteresowaniu urządzeniem PiDP-10 - współczesną repliką panelu operatorskiego komputerów z rodziny DEC PDP-10, maszyn silnie kojarzonych z początkami sztucznej inteligencji i kultury hakerskiej. Jak przyznaje, fascynacja zaczęła się od chęci ręcznego sterowania komputerem za pomocą dziś już egzotycznie wyglądającego panelu i doświadczenia na własnej skórze, jak wyglądała obsługa maszyn w czasach, gdy dzisiejsze metody interakcji z komputerem dopiero powstawały.

Relacja z zawodów Cyber Apocalypse 2026

Osobny materiał relacjonuje przebieg Cyber Apocalypse 2026: The Salt Crown - pięciodniowych, globalnych zawodów CTF organizowanych przez platformę szkoleniową Hack The Box (HTB). Impreza łączyła klasyczne kategorie zadań z nowszymi obszarami, takimi jak AI/ML, ICS czy zagadnienia kwantowe. Autor omawia cztery wybrane zadania z kategorii pwn, ICS, web oraz AI/ML, poruszając kwestie eksploatacji plików binarnych i aplikacji webowych, a także bezpieczeństwa systemów przemysłowych i modeli uczenia maszynowego.

Czy komputer musi być binarny?

Numer zawiera również tekst poświęcony alternatywom dla systemu dwójkowego, na którym opierają się dzisiejsze układy cyfrowe. Artykuł przypomina, że na początku ery komputeryzacji testowano system dziesiętny, będący od dawna standardem zapisu liczb, stosowany wówczas w elektromechanicznych maszynach liczących. Z czasem system binarny zdominował konstrukcje elektroniczne ze względu na prostotę implementacji, jednak na marginesie głównego nurtu rozwijały się także rozwiązania oparte na logice trójkowej (ternary logic). Autor zwraca uwagę, że po dekadach logika trójkowa ponownie budzi zainteresowanie, ponieważ w pewnych zastosowaniach wykazuje przewagę nad podejściem binarnym, co może otworzyć jej drogę do szerszego, komercyjnego wykorzystania.

Ewolucja narzędzi deweloperskich

W numerze nie zabrakło też osobistej refleksji autora, który wspomina swoje początki programowania w BASIC-u na komputerze Atari 800XL - platformie pozbawionej praktycznie jakichkolwiek udogodnień, oferującej wyłącznie tryb REPL bez edytora kodu. Zestawia to doświadczenie ze współczesnymi środowiskami IDE, w których podpowiadanie kodu wspierane przez AI umożliwia coś, co można określić mianem TAB-driven-development. Mimo mnogości ułatwień dostępnych dziś programistom, autor podkreśla, że proces tworzenia oprogramowania wciąż pozostawia pole do dalszej optymalizacji.