Najniższa cena z 30 dni przed obniżką: co to znaczy i jak sprawdzić

Najniższa cena z 30 dni przed obniżką to najniższa cena, jaka obowiązywała w sklepie w ciągu 30 dni poprzedzających wprowadzenie promocji. Gdy sprzedawca ogłasza obniżkę, musi pokazać tę cenę obok ceny promocyjnej (art. 4 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach). Dzięki temu „przecena” z przekreśloną, zawyżoną ceną przestaje być wiarygodnym argumentem. Obowiązek wynika z polskiej ustawy wdrażającej dyrektywę Omnibus i obowiązuje od 1 stycznia 2023 roku.

Poniżej wyjaśniamy, skąd ta reguła się wzięła, kiedy sprzedawca ma odstępstwa, jak sprawdzić cenę samodzielnie i gdzie zgłosić podejrzenie naruszenia. Zbliża się sezon wyprzedaży (Black Friday w 2026 roku wypada 27 listopada), więc to dobry moment, by wiedzieć, na co patrzeć.

Skąd wzięła się zasada „najniższej ceny z 30 dni”

Przepis wprowadziła ustawa z 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw. Wdraża ona unijną dyrektywę 2019/2161, zwaną potocznie dyrektywą Omnibus. Ustawa zmieniająca nadała nowe brzmienie m.in. artykułowi 4 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług, a nowe brzmienie weszło w życie 1 stycznia 2023 r. (tekst ustawy zmieniającej w ISAP).

Wcześniej ustawa wymagała głównie podania przyczyny obniżki. Teraz liczy się punkt odniesienia: cena, która faktycznie obowiązywała przed promocją.

Co dokładnie mówi przepis

Według art. 4 ust. 2 ustawy, informując o obniżeniu ceny towaru lub usługi, sprzedawca uwidacznia obok ceny obniżonej także najniższą cenę z okresu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Wynika z tego kilka praktycznych rzeczy:

Liczy się cena najniższa, a nie ostatnia ani „regularna” albo „katalogowa”.
Okres 30 dni liczy się wstecz od wprowadzenia obniżki.
Obowiązek dotyczy każdego przypadku informowania o obniżce, czyli także ogłoszenia „było 999 zł, jest 799 zł”, a nie tylko wielkich akcji.
Zasady stosuje się odpowiednio do reklamy towaru lub usługi razem z ceną (art. 4 ust. 5).

Przykład: jeśli słuchawki przez miesiąc kosztowały 499 zł, a w jednym dniu tego okresu sklep sprzedawał je za 449 zł, to przy promocji za 399 zł obok niej powinna się pojawić informacja o 449 zł. Ten przykład jest poglądowy i nie dotyczy żadnego konkretnego sklepu.

Wyjątki: nowe produkty i towary szybko psujące się

Ustawa przewiduje dwa odstępstwa.

Towar w sprzedaży krócej niż 30 dni

Gdy produkt jest oferowany krócej niż 30 dni, obok ceny obniżonej podaje się najniższą cenę z okresu od rozpoczęcia sprzedaży do dnia obniżki (art. 4 ust. 3). Nowość w sklepie nie zwalnia więc sprzedawcy z informowania, tylko skraca okres, który bierze się pod uwagę.

Towary szybko psujące się lub o krótkim terminie przydatności

Dla takich produktów, np. części żywności, sprzedawca podaje cenę sprzed pierwszego zastosowania obniżki, a zasada 30 dni nie ma zastosowania (art. 4 ust. 4). Przy przecenie jogurtu z krótką datą ważności nie szukamy więc minimum z całego miesiąca.

Szczegółowe sytuacje, na przykład ceny dostępne tylko w aplikacji, dla członków klubu albo na platformach z wieloma sprzedawcami, warto sprawdzać w aktualnych wyjaśnieniach UOKiK. Tego typu zastrzeżeń nie rozstrzyga sam tekst artykułu 4, a my nie udzielamy porad prawnych w indywidualnych sprawach.

Jak samemu sprawdzić historię ceny produktu

Nie musisz ufać wyłącznie informacji w sklepie. Kilka prostych kroków:

Zobacz, czy obok promocji jest druga cena. Powinna być opisana jako najniższa z 30 dni przed obniżką. Sam napis „cena regularna” albo „cena katalogowa” nie wystarcza.
Użyj porównywarki cen z historią. Serwisy porównujące oferty zwykle zapisują wykres cen w czasie, więc widać, czy „przecena” nie poprzedziła podwyżki.
Zrób zrzut ekranu. Zapisz stronę produktu z datą, ceną i informacją o promocji. W razie sporu to najprostszy dowód.
Porównaj kilku sprzedawców. Jeśli ten sam model kosztuje gdzie indziej mniej niż rzekoma „najniższa cena”, to sygnał do dokładniejszego sprawdzenia.
Zapytaj sprzedawcę. Sklep może wyjaśnić, skąd wzięła się wskazana cena, i poprawić ofertę.

Pamiętaj, że historia z porównywarki jest tylko wskazówką, bo serwis może nie widzieć wszystkich zmian ceny w ciągu doby. Przy większych zakupach elektroniki zajrzyj też do naszych poradników i działu Technologie.

Co grozi sprzedawcy za naruszenie

Zgodnie z art. 6 ustawy wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej nakłada w drodze decyzji karę pieniężną do 20 000 zł na przedsiębiorcę, który nie wykonuje obowiązków z art. 4 ust. 1-5. Jeśli naruszenie powtórzy się co najmniej trzykrotnie w ciągu 12 miesięcy, kara może sięgnąć 40 000 zł. Przy ustalaniu wysokości kary bierze się pod uwagę m.in. stopień naruszenia, jego skalę i czas trwania oraz dotychczasową działalność przedsiębiorcy. Decyzji nie wydaje się po 3 latach od końca roku, w którym stwierdzono naruszenie.

To odrębne kwestie od ewentualnych działań UOKiK wobec praktyk wprowadzających konsumentów w błąd, o których urząd informuje na swojej stronie.

Gdzie zgłosić podejrzenie naruszenia

Karę nakłada wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, więc właśnie do inspekcji warto kierować wątpliwości dotyczące konkretnego sklepu. Ogólne informacje o prawach konsumentów znajdziesz na stronach UOKiK w serwisie gov.pl. Do zgłoszenia dołącz zrzuty ekranu, link do oferty, datę oraz krótki opis, co Twoim zdaniem się nie zgadza. Jeśli sklep jest zagraniczny, zasady mogą wyglądać inaczej.

Uważaj też na fałszywe okazje. Przesadnie atrakcyjna „promocja” z linku w wiadomości może być próbą wyłudzenia danych. Jak reagować, opisaliśmy w tekście o tym, jak zgłosić phishing i podejrzany SMS. O firmach z branży technologicznej piszemy w dziale Firmy.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza „najniższa cena z 30 dni przed obniżką”?

To najniższa cena produktu, jaka obowiązywała w ciągu 30 dni poprzedzających wprowadzenie promocji. Sprzedawca pokazuje ją obok ceny obniżonej, żebyś mógł ocenić, czy przecena jest realna.

Od kiedy obowiązuje dyrektywa Omnibus w Polsce?

Polskie przepisy wdrażające dyrektywę, w tym zasada o najniższej cenie z 30 dni, obowiązują od 1 stycznia 2023 r.

Czy sklep może podać jako punkt odniesienia cenę katalogową?

Przy informowaniu o obniżce ustawa wymaga podania najniższej ceny z 30 dni przed obniżką, a nie ceny katalogowej czy regularnej. Wyjątkiem są towary szybko psujące się, dla których podaje się cenę sprzed pierwszej obniżki.

Jaka kara grozi sprzedawcy za brak takiej informacji?

Wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej może nałożyć karę do 20 000 zł, a przy trzykrotnym naruszeniu w 12 miesięcy do 40 000 zł.

Jak sprawdzić, czy promocja jest prawdziwa?

Porównaj cenę w kilku sklepach i sprawdź historię w porównywarce cen. Zapisz też zrzut ekranu oferty, który przyda się przy ewentualnym zgłoszeniu.